Aşgabatda Baba Annanowyň adyny göterýän köçe bar. Ýaşaýan bolanlygynda ol bu ýyl 75 ýaşamalydy..

Wagt miwesiz bolmaýar. Ol mydama öz gahrymanlaryny döredýär. Her nämede bolsa ol döwür ajaýyp ýazyjylaryň we şahyrlaryň, kompozitorlaryň we suratkeşleriň, sungatda öz çuň yzlaryny galdyryp giden adamlaryň döwrüdi. Ine şol döwürde, geçen asyryň ortasynda türkmen kinosynyň Alty Garlyýew, Baba Annanow, Artyk Jallyýew ýaly ýyldyzlarynyň biografiýasy döredi. Nury Halmämmedowyň dünýä derejesinde tanalmagy hem hut kino üçin döredilen sazlardan başlanýar. Onuň "Ýaryş", “Aýgytly ädim”, “Keçpelek” we beýleki kartinalar üçin döreden sazlary türkmen nusgalyk saz sungatynyň we umumyadamzat medeniýetiniň aýrylmaz bölegine öwrüldi.

Baba Annanowyň doglan Garadamak obasy bugün eýýäm şäheriň merkezi boldy diýen ýaly. Geçen asyryň 40-50-nji ýyllarynyň ortasynda bu ýeri şäheriň ýakasy hasaplanýan gür baglyga çümen kiçijik oazis hasaplanýardy. Giň howluly bir gatly amatly öýler dost-ýar, goňşy-golam, dogan-garyndaş bilen çaý söhbetleri, dury suwly kärizler, pajarlap ösýän gök bakja, miweli baglar, üzümçilik. Iň uly üzümçilik Annanowlaryň goňşusy suratkeş Bäşim Nurala degişlidi. Obanyň ýaşaýjylarynyň aglabasy - frontçylar, dul gelinler, daýhanlar, atşynaslar – ýönekeý, ýürekdeş we päk adamlardy.

Uruşdan soňky ýyllar açlyk ýyllarydy, emma obada hemme kişi bir maşgala ýaly şadyýan, dostlarça birek-birege kömek edip ýaşaýardy – diýip, Oguzhan adyndaky ”Türkmenfilm” birleşiginiň redaktory Jeren Meredowa ýatlaýar. -Baba meň agam bilen gatnaşýardy, özi ýetginjek bolsa-da, elinden köp zat gelerdi. Aslynda ol ir ulaldy. Şol wagt daş-töwereginde bolup geçýänler hakynda ol soňra öz ýatlamalarynda ýazýar. Okadygynça çagalygyň alamatlaryny görýärsiň – ine biziň kärizimiz, haýatyň düýbünde ýatan uly goňur it, öýüň ýanyndaky tut, ine syklary ýonup oturan araba ýasaýan Ussa aga, maňlaý howluda bolsa zergär Çary aga çekiçjigi bilen işläp otyr. Babanyň kakasy uruşdan dolanyp gelmedi, birnäçe ýyldan soň bolsa onuň ejesi hem pahyr boldy. Ol 1948-nji ýylyň Aşgabat ýertitremesinde daşarda ýatan Baba abanan howp barada habar bermek üçin daşary çykyp barýarka öýüň bosagasynda aradan çykýar. Ukydan oýanan Baba ejesini halas etmek üçin howlukýar. Ejesi onuň gözüniň alnynda ýogalýar. Ejesi baradaky ýatlama Babanyň durmuşynyň her ýerinde bar. Özüniň iň ýiti we ýürekgozgaýjy gürrüňleriniň birini ol hut şeýle hem atlandyrypdyr - "Ene ýüregi". Haçan-da “Aýgytlyk ädim” filmine aktýorlar saýlanýarka, Baba ejesini oýnajak aktrisany özüniň saýlamak isleýändigini Alty Garlyýewden haýyş edipdir. Ol ajaýyp aktrisa Ogulgurban Durdyýewany saýlap: "Onuň gözleri maňa ejemiň gözlerini ýatladýar." – diýýär.

Kino barada Baba çagalykda-da, jahyllykda-da pikir etmändi. Orta mekdepden soň ol Aşgabatdaky uniwersitetiň hukuk fakultetine tabşyrdy. Gündiz işläp, agşam taýynlandy. Ýöne onuň mundan soňky ykbalyny üýtgetjek bir pursat döredi. Giriş synaglarynyň edil öň ýanynda ol Taşkentdäki teatral instituta türkmen toparynyň ýygylýandygy baradaky bildirişi okady. Bilesigelijilik Babany, aktýorlar bölüminiň saýlanýan synag klasyna getirdi. Ol ýöne gyrada durup beýleki dalaşgärlere, geljegiň Gamletlerine syn edip otyrdy. Ýöne nätanyş ýigidiň syrdam boýy, görmegeýden nurana ýüzi komissiýa agzalarynyň ünsüni çekdi we olar oňa synanyşyp görmegi teklip etdiler. Goşgyny okap okamanka, ony kabul edýärler.

Institutdan soň Baba Annanow biraz wagt Çärjew drama teatrynda, Aşgabat telewideniýesinde režisýor bolup işledi, kinoda uly bolmadyk rollarda oýnady. Onuň düşen ilkinji filminiň ady hem kybapdaşdy - “Ilkinji synag”. Baba ony üstünlikli tabşyrdy we tomaşaçylar ýaş aktýory belläp galdylar. Ýöne hakyky ählihalk söýgüsi aktýora “Aýgytly ädim” filminden soň geldi. Artyk Babalynyň roly ony ýyldyza öwürdi. Aslynda bu bolman hem bilerdi. Kinostudiýanyň çeperçilik soweti Babany tassyklamady: obaly daýhan ýigidiň keşbi üçin ol çakdanaşa görmegeý, başga ýönekeýräk birini tapmak gerek. Şonda režisýor Alty Garly aýgytly netijä gelýär: Artygy ýa Baba Annan oýnar ýa-da hiç kim oýnamaz. Filmiň döredilen hut birinji ýylynda ol Soýuzyň çar ýanynda 50 million tomaşaça ýetdi. Özboluşly rekord. Şol döwürde soýuz kinostudiýalarynda düşürilen lentalaryň köpüsine ýetdirmeýän bir derejedi bu.

Kän garaşdyrman Baba kinematografiýa özüni berip ýetişen ussatdygyny bildirdi. Adamlary içgin tanamak, ir gelen durmuş kynçylyklary öz gahrymanlarynyň roluna düşünmekde uzak we gowgaly gözleglerden Babany halas eden bolsa gerek. Ol roly diňe ýerine ýetirmän, eýsem şol rol bilen ýaşaýardy, şol keşpde özüni döredýärdi. Oňa yzly-yzyna rol hödür edip ugradylar. Baba höwes bilen we köp surata düşdi, diňe dogduk Türkmenfilmde hem däl. Ony ähli orta aziýa respublikalaryndan, Orsýet we Gazagystandan, Azerbeýjan we Ukrainadan çagyrýardylar.

Baba bu zatlar barada kän gürlemezdi, ol baýraklary däl-de baýraklar ony gözleýärdi. Ol Türkmenistanyň Magtymguly adyndaky döwlet baýragyny aldy, Türkmenistanyň we SSSR-iň halk artisti diýen derejä ýetdi we birnäçe kinofestiwalarryň laureaty boldy. Ol ýadaman ýaltanman psihologiki we fiziki ýadawlyga garamazdan şol bir wagtyň özünde birnäçe filmde surata düşýärdi, ol kinosyz durmuşy göz öňüne hem getirip bilmeýärdi. Üstünligiň owadan gabygyna garamazdan Babanyň içinde bir gussa ýatyrdy. Ol hem sosial gahrymanyň guraksylygy we birmeňzeşligidi.

Bir ugurda zehinli adamyň beýlekilerde hem zehinlidigini Baba Annanow öz durmuşy bilen ýene bir gezek subut etdi. Ondaky dyngysyz energiýa mydama özüne täze işler agtarýardy. Şeýdi Baba galama ýapyşdy. Respublikan metbugatda onyň yzly-yzyna birnäçe powestleri, nowellalary we şygyrlary peýda boldy. Arassa, aýdyň we gamgyn eserler adam psihikasyna çuň aralaşyşy, diliň obrazlylygy bilen, halkyň gündelik durmuşynyň adatlary we däp-dessurlaryna ýogrulan usuly bilen okyjylaryň ünsüni çekdi. Dirikä Baba Annanowyň diňe “Kärizgenler” atly proza ýygyndysy çapdan çykdy. Ondan çap edilmedik powest garalamalary, ssenariler galdy.

Edebiýat zähmeti hem oňa ýeterlik görünmedi. Baba özi hem senari ýazyp hemem režisýor bolup çeper we dokumental filmler düşümäge başlaýar. Onuň senarileri boýunça we onuň gatnaşmagynda "Serdar”, “Zergär”, “Ussatlar”, “Şahyr”, “Seýdi”, “Mukamyň daragty” ýaly filmler döreýär.

Onuň iň gowy eseri – “Kärizgenler” atly filmi bolsa gerek. Waka urşuň öç alan wagty 1943-nji ýylda bolup geçýär. Ýöne wakalar frontda däl-de kiçeňräk türkmen obasyndan alnan. Uruş bu ýere hem gelip ýetýär, her bir öýe bir ýas bilen giripdir. Ýöne şonda-da ile gelen betbagtçylyk adamlary agzala etmän gaýtam birikdiripdir. Ýaşulylar, aýallar we çagalar bugdaý meýdanyny guraklykdan halas etmek üçin janlaryny aýaman käriz gazýarlar.

”Zöhre we Tahyr” filmi Baba Annanowyň iň soňky režisýorlyk işi boldy. Mollanepesiň destanyna görä D. Hudaýgulyýew bilen bile döreden senarisinde baş rollaryň birini – Zöhräniň kakasy Babahanyň keşbini onuň özi ýerine ýetirdi. Filmiň ikinji režisýory ogly Kerim boldy. Ataly-ogly diňe gan bagy däl-de, professional gatnaşyklar hem baglaýardy. Olar bile filmlere düşüp, bile senari döredýärdiler. Soňlar Kerim kakasynyň “Ene möjek” we “Rowaýat” diýen nowellalaryny ekrana geçirip köp festiwallarda üstünlikli çykyş etdi.